So Sánh Mâm Thép Dập Mâm Nhôm Đúc Đúc Áp Lực Và Mâm Rèn Forged

Khi bước chân vào thế giới nâng cấp xe hơi, mâm xe (hay lazăng) luôn là một trong những bộ phận đầu tiên mà các chủ xe nghĩ tới. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài sáng bóng là cả một bầu trời công nghệ chế tạo phức tạp. Việc so sánh mâm thép dập mâm nhôm đúc đúc áp lực và mâm rèn forged không chỉ dừng lại ở yếu tố thẩm mỹ mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn, hiệu suất vận hành và độ bền của lốp xe. Mỗi phương pháp sản xuất đều mang lại những đặc tính cơ lý riêng biệt, phù hợp với từng mục đích sử dụng từ xe phổ thông đến xe đua chuyên nghiệp. Trong bài viết này, thuộc chuyên mục “Từ Điển Bách Khoa Về Công Nghệ Mâm Lốp”, chúng ta sẽ đi sâu vào phân tích ưu nhược điểm của từng loại để bạn có cái nhìn thấu đáo nhất trước khi quyết định “lên đời” cho xế yêu.

1. Mâm thép dập (Steel Wheels) – Sự bền bỉ thực dụng

Mâm thép dập là loại mâm có lịch sử lâu đời nhất và vẫn còn rất phổ biến trên các dòng xe tải, xe khách hoặc các phiên bản tiêu chuẩn (base) của xe hạng A, B. Đúng như tên gọi, chúng được chế tạo bằng cách dập các tấm thép thành hình và sau đó hàn các bộ phận lại với nhau.

Điểm mạnh lớn nhất của mâm thép chính là độ bền và khả năng chịu lực cực tốt. Khi va chạm mạnh với ổ gà hoặc vỉa hè, mâm thép có xu hướng móp méo thay vì nứt vỡ như mâm hợp kim. Điều này cho phép chủ xe có thể nắn lại và tiếp tục sử dụng với chi phí cực thấp. Ngoài ra, giá thành sản xuất rẻ khiến nó trở thành lựa chọn ưu tiên cho các dòng xe chạy dịch vụ hoặc xe chuyên dụng off-road hạng nặng.

Tuy nhiên, nhược điểm chí mạng của mâm thép là trọng lượng rất lớn. Trọng lượng không treo (unsprung weight) tăng cao khiến hệ thống treo phải làm việc vất vả hơn, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tăng tốc và mức tiêu hao nhiên liệu. Về mặt thẩm mỹ, mâm thép thường đơn điệu và dễ bị rỉ sét theo thời gian nếu lớp sơn phủ bị bong tróc.

2. Mâm nhôm đúc (Cast Wheels) – Tiêu chuẩn của xe hiện đại

Khi tiến hành so sánh mâm thép dập mâm nhôm đúc đúc áp lực và mâm rèn forged, chúng ta thấy mâm nhôm đúc chính là “điểm cân bằng” hoàn hảo cho đa số người dùng. Hợp kim nhôm cung cấp khả năng tản nhiệt tốt hơn thép, giúp hệ thống phanh hoạt động ổn định hơn trong điều kiện vận hành liên tục.

Đúc trọng lực (Gravity Casting)

Đây là phương pháp cơ bản nhất: nhôm nóng chảy được đổ vào khuôn và để trọng lực tự nhiên làm đầy các chi tiết. Phương pháp này có chi phí thấp nhưng mật độ phân tử nhôm không đều, dễ tạo ra các khoảng trống khí li ti bên trong (porosity). Để đảm bảo an toàn, các nhà sản xuất buộc phải làm mâm dày hơn, dẫn đến trọng lượng vẫn còn khá nặng.

Đúc áp suất thấp (Low-Pressure Casting)

Phổ biến hơn trong sản xuất OEM, công nghệ này sử dụng áp suất không khí để đẩy nhôm nóng chảy vào khuôn. Điều này giúp nhôm lấp đầy khuôn nhanh và chặt chẽ hơn, giảm thiểu các khiếm khuyết cấu trúc. Kết quả là mâm có độ bền cao hơn và nhẹ hơn so với đúc trọng lực. Tuy nhiên, chúng vẫn chưa thể đạt đến độ tinh xảo của các dòng mâm cao cấp hơn.

Trong quá trình chọn mâm, bạn cũng nên tìm hiểu thêm về hiểu đúng về chỉ số nhiệt độ temperature kháng mòn trên lốp để đảm bảo bộ mâm mới phối hợp tốt với hiệu suất nhiệt của lốp.

3. Công nghệ đúc áp lực và Flow Forming – Bước tiến về trọng lượng

Đúc áp lực (thường bị nhầm lẫn với đúc áp suất thấp thông thường) và đặc biệt là công nghệ Flow Forming là sự giao thoa giữa mâm đúc và mâm rèn. Đây là công nghệ được các hãng mâm độ danh tiếng như BBS, Enkei hay Konig cực kỳ ưa chuộng.

Quy trình Flow Forming bắt đầu bằng một phôi nhôm được đúc áp suất thấp. Sau đó, phần lòng mâm (barrel) được nung nóng và quay trên một trục máy chuyên dụng, trong khi các con lăn ép chặt và kéo giãn lớp nhôm ra. Quá trình này làm thay đổi cấu trúc phân tử của nhôm, khiến các liên kết trở nên chặt chẽ và kéo dài theo chiều dọc giống như quy trình rèn.

Ưu điểm vượt trội:

• Phần lòng mâm cực kỳ mỏng nhưng lại rất bền và cứng.
• Trọng lượng giảm từ 15-25% so với mâm đúc thông thường.
• Giá thành chỉ cao hơn mâm đúc một chút nhưng hiệu năng tiệm cận mâm rèn.

4. Mâm rèn Forged – Đỉnh cao của sức mạnh và trọng lượng nhẹ

Trong mọi cuộc so sánh mâm thép dập mâm nhôm đúc đúc áp lực và mâm rèn forged, mâm rèn luôn chiếm vị trí ngôi vương. Đây là loại mâm đắt đỏ nhất, thường xuất hiện trên các siêu xe (Supercars) hoặc xe đua chuyên nghiệp.

Mâm rèn không được chế tạo bằng cách nung chảy nhôm. Thay vào đó, người ta sử dụng một khối hợp kim nhôm rắn (thường là nhôm 6061-T6) và dùng máy ép có lực nén cực lớn (hàng ngàn tấn) để ép khối nhôm vào khuôn hình dạng cơ bản. Sau đó, máy CNC sẽ phay các chi tiết thẩm mỹ tinh xảo từ khối nhôm đã được nén chặt đó.

Tại sao mâm rèn lại tốt nhất?
Khi bị nén dưới áp suất cực cao, cấu trúc hạt của nhôm được sắp xếp lại một cách liên tục và chặt chẽ, loại bỏ hoàn toàn các lỗ hổng khí. Điều này cho phép nhà sản xuất sử dụng ít vật liệu hơn (làm mâm mỏng hơn, thanh mảnh hơn) mà vẫn đạt được độ cứng vững vượt trội. Mâm rèn giúp giảm tối đa trọng lượng không treo, giúp xe phản ứng cực nhạy với tay lái và tăng hiệu quả phanh.

Nếu bạn đang sở hữu những bộ mâm rèn hiệu năng cao, việc sử dụng các loại tanh lốp hạt khóa bead lock trên mâm thể thao có thể là một bổ sung tuyệt vời cho những chuyến off-road hoặc chạy track chuyên nghiệp.

5. Bảng so sánh tổng quát các loại mâm xe

6. Ảnh hưởng của loại mâm đến tuổi thọ lốp và vận hành

Việc lựa chọn mâm không chỉ là câu chuyện về cân nặng. Một bộ mâm rèn nhẹ giúp giảm quán tính quay, cho phép lốp xe bám đường tốt hơn khi tăng tốc và giúp hệ thống ABS hoạt động chính xác hơn. Ngược lại, mâm thép nặng có thể gây ra hiện tượng “văng” khi đi qua những đoạn đường gồ ghề ở tốc độ cao, làm tăng độ mòn không đều cho lốp.

Hơn nữa, khi thay đổi mâm (thường là tăng kích thước lazăng), bạn cần đặc biệt chú ý đến thông số speed rating chỉ số tốc độ lốp xe giải mã a đến z. Một bộ mâm nhẹ kết hợp với lốp có chỉ số tốc độ phù hợp sẽ mang lại trải nghiệm lái hoàn toàn khác biệt, an toàn hơn và tiết kiệm nhiên liệu hơn.